Payız aylarında ərzaq qiymətlərinə təsir edən əsas amillər mövsümi dəyişikliklər, hava şəraiti, idxal məhsullarının maya dəyəri, yanacaq və logistika xərcləri, eləcə də dünya bazarlarında baş verən qiymət dəyişiklikləridir. Bu baxımdan bəzi məhsul qruplarında bahalaşma ehtimalı daha yüksəkdir.

Bu sözləri Operativ Media-ya Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib. 

O bildirib ki, ilk növbədə meyvə və tərəvəz məhsullarında mövsümün başa çatması ilə qiymət artımı müşahidə oluna bilər. Yay aylarında bol olan pomidor, xiyar, bibər, badımcan kimi məhsulların açıq sahələrdən tədarükü azalır və istixana məhsullarına keçid başlayır. İstixana istehsalı isə daha yüksək xərc tələb etdiyindən qiymətlərdə artım baş verə bilər:

“Ət və süd məhsullarında da müəyyən bahalaşma ehtimalı var. Heyvandarlıqda yem xərclərinin artması, daşınma və enerji xərcləri istehsalın maya dəyərinə təsir edir. Əgər yem bazarında qiymətlər yüksələrsə, bu, ət, süd, pendir və yağ məhsullarının qiymətlərinə də təsir göstərə bilər.

Çörək və un məmulatlarının qiyməti əsasən dünya taxıl bazarındakı vəziyyətdən asılıdır. Əgər beynəlxalq bazarlarda buğdanın qiymətində və ya daşınma xərclərində artım baş verərsə, daxili bazarda da müəyyən qiymət təzyiqi yarana bilər. Lakin dövlətin strateji taxıl ehtiyatları və bazara müdaxilə imkanları bu təsiri müəyyən qədər məhdudlaşdıra bilər.

Bitki yağları, şəkər, çay, qəhvə kimi idxaldan asılı məhsulların qiyməti isə dünya bazarındakı dəyişikliklərdən və valyuta məzənnələrindən asılı olacaq. Beynəlxalq qiymətlərdə artım və ya logistika xərclərinin yüksəlməsi bu məhsulların da bahalaşmasına səbəb ola bilər.

Payız aylarında yumurta və bəzi quş əti məhsullarında da mövsümi dalğalanmalar mümkündür. Bununla yanaşı, balıq məhsullarında da ov mövsümü və təklifdən asılı olaraq qiymətlər dəyişə bilər.

Digər tərəfdən, kartof, soğan, yerkökü, çuğundur kimi bəzi məhsullarda bol məhsul yığımı olarsa, qiymətlər nisbətən sabit qala və ya qısamüddətli ucuzlaşma müşahidə oluna bilər. Bu isə ümumi ərzaq inflyasiyasını müəyyən qədər yumşalda bilər.

Ümumilikdə, payız aylarında ən çox bahalaşma riski mövsümi tərəvəzlər, bəzi meyvələr, ət və süd məhsulları, eləcə də idxaldan asılı ərzaq məhsullarında gözlənilir. Lakin qiymətlərin nə dərəcədə artacağı həm daxili məhsul bolluğundan, həm də qlobal bazarlardakı vəziyyətdən asılı olacaq. Əgər hava şəraiti əlverişli keçər, məhsuldarlıq yüksək olar və dünya bazarlarında ciddi qiymət şokları yaşanmazsa, bahalaşma daha məhdud səviyyədə qala bilər”.